Maakindustrie wint, maar niet met staal alleen

Nederland is productiever dan ooit. En toch verdient bijna geen enkele MKB-fabriek het label 'efficiënt'.

Het CBS meldde deze week dat de arbeidsproductiviteit vorig jaar met 2,4 procent groeide, de hoogste stijging in twintig jaar. ING ziet de maakindustrie er bovenuit steken. Mooi nieuws op het eerste gezicht, maar er zit een addertje. En een keuze die jij als DGA moet maken voordat dat addertje jouw fabriek inhaalt.

Het cijfer is mooier dan het is

Lees je het NOS-stuk goed, dan blijkt de basis dunner dan je hoopt. CBS-hoofdeconoom Peter-Hein van Mulligen waarschuwt zelf: het cijfer kan een vertekend beeld geven van hoeveel productiever we daadwerkelijk zijn geworden.

Twee verklaringen leveren het meeste. Eén: de Groningse gaskraan is dicht. De gas-sector kende een hoge productiviteit per persoon, viel weg, en daardoor stijgt het cijfer in 2025 ten opzichte van een lagere basis. Twee: er zijn minder zzp'ers door de strengere handhaving op schijnzelfstandigheid. Minder gewerkte uren, dezelfde output, hogere productiviteit. Op papier.

Met andere woorden: de macro-economie heeft een rugwind, jouw fabriek niet automatisch.

De maakindustrie steekt eruit, gefeliciteerd of toch niet

Bert Colijn, hoofdeconoom bij ING, ziet wel echte vooruitgang in de maakindustrie. Fabrieken produceren meer met minder mensen, mede doordat het hamsteren van personeel uit de coronatijd voorbij is. Lonen werden te duur om dat vol te houden, dus moest het slimmer.

Hier wordt het oncomfortabel. Een sector die het gemiddeld goed doet, betekent niet dat jij het goed doet. In zo'n cijfer trekken een paar koplopers het gemiddelde omhoog, terwijl de middenmoot achterblijft.

Een vignette die we vaker tegenkomen op de werkvloer: een MKB-fabriek met tachtig mensen koopt twee jaar geleden een glanzende nieuwe CNC. Knap apparaat, betaalt zich op papier snel terug. Vraag je nu naar de bezettingsgraad, dan krijg je een glimlach. Geen cijfer. Het apparaat draait, niemand weet hoe efficiënt.

Dat is exact het probleem. De staal-investering is gedaan. De winst nog niet.

De winst zit in software bovenop je staal

Hier ligt het gevoelige punt. Colijn merkt op dat AI volgens de cijfers nog amper bijdraagt aan de productiviteitsgroei. Dat is niet "AI werkt niet". Dat is "AI staat in de meeste fabrieken nog niet aan".

Wat we bij Skrepr op de werkvloer zien, sluit daarop aan. De volgende productiviteitssprong komt zelden uit nóg een nieuwe machine. Hij komt uit:

• Planning-algoritmes die orders, materiaal en bezetting koppelen, zodat machines niet stilstaan op de momenten dat je het niet doorhebt.
• Voorspellend onderhoud dat een storing voor is in plaats van achterna.
• Data-koppelingen tussen ERP, MES en de werkvloer, waardoor een werkleider niet meer drie kwartier per dag verspilt aan handmatige rapportages.
• AI-agents die stuklijsten controleren, offertes voorbereiden of inkomende mail rubriceren, zonder dat een mens er nog standaard naar hoeft te kijken.

Dit is geen futurisme. Dit zijn projecten van zes tot twaalf weken die zich terugverdienen voor het huidige machinepark is afgeschreven. Het verschil tussen een fabriek die in het ING-cijfer thuishoort en een die de komende vijf jaar inloopt, zit hier.

Wat dit betekent voor jouw fabriek

De macro-cijfers zijn het probleem niet, en ze zijn ook niet de oplossing. De vraag die er voor een DGA echt toe doet: hoeveel productieverlies zit er nu, vandaag, in mijn eigen fabriek? Niet in een sector-gemiddelde, niet in een NOS-koptekst.

Meestal blijkt dat tientallen procenten te zijn. Verspilde rusttijden, dubbele invoer, voorraad op de verkeerde plek, machines die op zaterdag draaien terwijl ze door de week stilliggen. Allemaal oplosbaar met software, niet met staal.

Reken zelf voor wat dat in jouw situatie waard is. Onze productiviteits-calculator laat in vijf minuten zien wat één procent winst per dag op jaarbasis betekent. Geen formulier, geen sales-call. Gewoon je eigen cijfer.